Raki czy raczki? Jak przygotować sprzęt na zimowe wejście w Tatry

Zima w Tatrach to zupełnie inna gra. Twój “letni” ekwipunek nagle przestaje wystarczać. Szlaki, które w sierpniu były sielankowym spacerkiem, w grudniu stają się lodowiskiem o nachyleniu 30 stopni.

Największym błędem początkujących turystów jest mylenie pojęć i kupowanie złego sprzętu. “Czy na Giewont wystarczą mi takie małe kolce na gumie?” – to najczęstsze pytanie, które słyszą ratownicy TOPR (odpowiedź brzmi: absolutnie NIE).

Oto proste i konkretne zestawienie: co kupić, na jaką trasę to założyć i na co uważać w sklepach.

1. Do dolinek i na płaskie szlaki: Raczki turystyczne

To najpopularniejszy sprzęt ostatnich lat. Raczki turystyczne to nakładki na buty zrobione z gumowej obręczy i łańcuszków zakończonych drobnymi, centymetrowymi zębami.

• Do czego służą? Do chodzenia po ubitym, zlodowaciałym śniegu na płaskich i łagodnych szlakach. Idealnie sprawdzą się w Dolinie Kościeliskiej, w drodze na Morskie Oko, czy na szlaku na Rusinową Polanę.
• Gdzie ich NIE używać? Na stromych podejściach. Guma może spaść z buta, a krótkie zęby nie utrzymają Cię na twardym lodzie. Raczki nie nadają się w wyższe partie gór!
• Tip zakupowy: Unikaj raczków z marketów za 20 zł (gumy pękają na mrozie po pierwszej godzinie). Szukaj modeli od sprawdzonych marek (np. Climbing Technology lub polskie VI.6+).

2. Na strome szczyty i twardy “beton”: Raki koszykowe

Jeśli planujesz wejście na Kasprowy Wierch, Czerwone Wierchy lub jakikolwiek szlak powyżej granicy lasu, potrzebujesz poważnego sprzętu. Raki koszykowe (lub półautomatyczne/automatyczne) to potężne, metalowe ramy z długimi, ostrymi zębami (szczególnie dwoma wystającymi z przodu).

• Dlaczego są niezbędne? Tylko one potrafią wbić się głęboko w tzw. “śnieżny beton” lub lód, dając stabilne oparcie na nachyleniu przekraczającym 25-30 stopni.
• Ważne: Raki koszykowe wymagają sztywnych butów! Jeśli założysz je na miękkie, letnie “adidasy”, łącznik między koszykami złamie się, a rak spadnie z buta. Potrzebujesz twardych, zimowych butów trekkingowych (często z rantami pod raki półautomatyczne).

3. Hamulec bezpieczeństwa: Czekan turystyczny

Złota zasada wspinaczki zimowej brzmi: Masz na nogach raki? Musisz mieć w ręce czekan.

• Czekany turystyczne nie służą (tylko) do wbijania się w pionowy lód. Ich głównym zadaniem jest hamowanie upadku.
• Jeśli potkniesz się na stromym, oblodzonym zboczu i zaczniesz zjeżdżać w dół, czekan to Twoja jedyna szansa na zatrzymanie się. Pamiętaj jednak: samo posiadanie czekana nie ratuje życia. Musisz wiedzieć (przećwiczyć na płaskim śniegu!), jak wykonać “hamowanie czekanem”, zanim nabierzesz prędkości.
• Kijki to nie czekan. Kijkiem nie zahamujesz!

4. Ochrona cieplna pod spodem: Bielizna z wełny Merino

Zimowa odzież wierzchnia to jedno, ale to pierwsza warstwa przy ciele decyduje, czy zmarzniesz.

• Gdy podchodzisz pod górę, potwornie się pocisz. Gdy stajesz na szczycie, wiatr ostudza Cię w minutę. Bawełna w takich warunkach zabija z zimna.
• Bielizna termoaktywna z wełny Merino (koszulka z długim rękawem i kalesony/legginsy) to najlepsza inwestycja na zimę. Wełna merynosów ma genialną właściwość: oddycha, a co najważniejsze – grzeje nawet wtedy, gdy jest mokra od potu.

5. Dłonie i oczy (Błędy nowicjuszy)

Zimą góry wytykają najdrobniejsze braki sprzętowe.

• Rękawice zimowe: Jedna para to za mało! Rękawiczki szybko przemakają w śniegu. Miej w plecaku minimum dwie pary. (Jedną lekką do podejść, drugą bardzo ciepłą, typu “łapawice”, na postój/grań).
• Okulary lodowcowe: Śnieg odbija do 80% promieni słonecznych. W słoneczny dzień bez okularów z filtrem kategoria 3 lub 4 (tzw. okulary lodowcowe), po kilku godzinach grozi Ci “ślepota śnieżna” (bardzo bolesne poparzenie rogówki). Zwykłe okulary z drogerii mogą nie wystarczyć.

Zimowe Tatry są magiczne i potrafią być bezpieczne, o ile traktujesz je z szacunkiem i masz odpowiedni sprzęt. Pamiętaj, żeby przed każdym wyjściem sprawdzić na stronie TOPR aktualny stopień zagrożenia lawinowego!